Bumbung diletakkan paling atas kerana itulah matlamat yang sentiasa dilihat, iaitu hala tuju yang mengingatkan keluarga kenapa semua ini wujud. Namun matlamat di puncak ini tidak boleh berdiri dengan sendiri. Ia mesti didukung oleh elemen lain di bawahnya, iaitu Tiang dan Tapak. Tanpa sokongan itu, ia hanya tinggal angan-angan, dan bukan lagi sebuah Tujuan yang benar dan realistik.
Inilah sebabnya Tujuan ditetapkan paling awal, sebelum sebarang struktur dibina. Bukan kerana ia bahagian yang paling mudah, tetapi kerana setiap keputusan lain selepas ini akan merujuk semula kepadanya, daripada bentuk Family Office yang dipilih, sehingga siapa yang diambil bekerja dan ke mana wang disalurkan. Tujuan yang jelas menjadikan keputusan-keputusan itu mudah, kerana ada satu rujukan yang tetap untuk menilai setiap pilihan.
Namun ada satu perbezaan halus yang sering terlepas pandang, iaitu antara pencetus dan Tujuan. Ramai keluarga mula memikirkan sebuah Family Office kerana satu peristiwa tertentu, iaitu penjualan perniagaan, pemergian seorang patriark, atau pertikaian harta yang hampir memecahkan keluarga. Peristiwa itu ialah pencetus. Ia memberitahu anda apa yang sedang berlaku. Tetapi pencetus belum lagi sebuah Tujuan. Tujuan memberitahu anda hendak ke mana selepas ini, dan kenapa.
Sebagai contoh, sebuah keluarga yang baru menjual perniagaannya mungkin bermula dengan satu kebimbangan, iaitu takut wang itu habis dalam satu generasi. Itu pencetus. Apabila kebimbangan itu diterjemahkan menjadi Tujuan, ia berbunyi lebih kurang begini, iaitu memelihara dan mengembangkan kekayaan keluarga, atau Family Wealth, supaya setiap generasi memiliki peluang dan tanggungjawab yang sama untuk menyumbang, bukan sekadar mewarisi. Yang pertama hanya rasa takut. Yang kedua sudah menjadi arah, dan arah itulah yang menjadi Bumbung kepada seluruh rumah.
Jika Bumbung ialah kenapa, maka Tiang ialah apa, iaitu kerja harian sebenar yang menyangga keseluruhan rumah. Fokus berdiri di atas empat Tiang. Tanpa Tiang ini, Bumbung tidak dapat dinaikkan di tempat tertinggi.
Setiap Tiang Fokus ini bukan sekadar soalan, tetapi tempat berkumpulnya modal yang membentuk kekayaan keluarga, atau Family Wealth. Kerana Family Wealth bukan sekadar wang, tetapi gabungan lima jenis modal, iaitu Modal Insan, Modal Kewangan, Modal Sosial, Modal Intelek, dan Modal Reputasi.
Yang menarik, modal ini tidak duduk satu lawan satu dengan Tiang. Sebaliknya ia hidup di dalam Tiang, dan modal yang sama boleh muncul di lebih daripada satu Tiang, kerana sesuatu modal itu memang berperanan di beberapa sudut rumah sekali gus.
1Siapa Kita (Who We Are)
Di sinilah berkumpulnya Modal Insan dan Modal Sosial. Modal Insan ialah ahli keluarga itu sendiri, iaitu kesihatan, ilmu, bakat, dan kematangan mereka. Modal Sosial pula, pada Tiang ini, ialah ikatan ke dalam, iaitu hubungan dan kepercayaan yang menyatukan ahli keluarga sesama sendiri, termasuk menyediakan generasi muda dan memastikan keluarga terus bercakap antara satu sama lain.
2Apa yang Kita Miliki (What We Own)
Di sini berkumpulnya Modal Kewangan dan Modal Intelek. Modal Kewangan ialah wang, pelaburan, hartanah, dan pegangan perniagaan. Modal Intelek pula ialah aset tidak kelihatan yang sering paling bernilai, iaitu paten, tanda dagang, dan ilmu proprietari keluarga seperti resepi, kaedah, atau cara melakukan sesuatu yang orang lain tidak tahu.
3Bagaimana Kita Berfungsi (How We Function)
Di sini Modal Intelek muncul semula, kali ini bukan sebagai aset yang dimiliki, tetapi sebagai ilmu cara keluarga menyusun dan mentadbir dirinya. Ia bukan tentang memiliki modal, tetapi menggerakkannya, iaitu menjelaskan siapa berhak memutuskan apa, bagaimana pertikaian diselesaikan, dan bagaimana keputusan direkodkan menjadi ingatan institusi keluarga. Di sinilah Tiang bersambung terus ke Tapak, iaitu Struktur, Sumber, dan Tadbir Urus.
4Impak Kita (Our Impact)
Di sini Modal Sosial muncul semula, tetapi kali ini mengalir ke luar, iaitu jaringan keluarga dengan komuniti, institusi, dan dunia yang lebih luas, termasuk dengan Family Office yang lain. Bersamanya berdiri Modal Reputasi, iaitu nama baik yang dibina mengikut masa, serta sumbangan jangka panjang seperti wakaf.
Perhatikan Modal Sosial muncul dua kali, sebagai ikatan ke dalam pada Tiang pertama, dan jaringan ke luar pada Tiang keempat. Modal Intelek pun begitu, sebagai aset yang dimiliki pada Tiang kedua, dan sebagai ilmu cara keluarga berfungsi pada Tiang ketiga. Ini bukan pertindihan, tetapi hakikat bahawa sesuatu modal boleh bekerja di lebih daripada satu sudut rumah sekali gus.
Daripada kesemua modal ini, yang paling kerap diabaikan ialah Modal Insan, iaitu Tiang manusia. Mudah untuk keluarga menumpukan segala perhatian pada harta, kerana harta boleh dikira dan dilihat. Tetapi di sinilah ironinya, kerana apabila Family Wealth runtuh, ia jarang berpunca daripada kehabisan wang. Lebih kerap, ia berpunca daripada keruntuhan hubungan, iaitu adik-beradik yang bertelagah dan kepercayaan yang terhakis. Inilah Tiang yang paling kerap dibiarkan reput, walhal ia yang paling menentukan sama ada sebuah keluarga bertahan merentas generasi atau tidak.
Dan seperti sebuah rumah, keempat-empat Tiang ini mesti berdiri seiring. Rumah yang hanya bertiang pada harta, tetapi mengabaikan manusia dan hubungan, ialah rumah yang condong, dan cepat atau lambat ia akan retak. Itulah sebabnya Fokus bukan senarai untuk dipilih satu, tetapi satu kerja yang berterusan menjaga keempat-empat Tiang sekali gus.
Tapak menanggung berat seluruh rumah, dan inilah yang sebenarnya dibina dahulu. Ia terbina daripada tiga teras.
Ada satu hikmah dalam susunan ini. Walaupun Bumbung Tujuan ditetapkan paling awal sebagai hala tuju, Tapaklah yang sebenarnya dibina dahulu di atas tanah, kerana tiada Tiang yang mampu berdiri tanpa asas yang menanggungnya. Tujuan menjawab soalan kenapa, Fokus menjawab soalan apa, dan Tapak inilah yang menjawab soalan bagaimana semuanya disusun supaya benar-benar berdiri.
1Struktur
Bentuk dan susunan undang-undang Family Office, sama ada Single Family Office (SFO), Multi Family Office (MFO), atau Virtual Family Office (VFO), serta rangka sah yang menyokongnya.
2Sumber
Segala yang menggerakkan Family Office dari hari ke hari, iaitu orang yang menjalankannya, sistem yang digunakan, bajet yang diperuntukkan, dan penasihat yang dipercayai.
3Tadbir Urus dan Pemantauan
Peraturan dan badan yang memastikan Family Office berdiri kukuh, iaitu Majlis Keluarga, Perhimpunan Keluarga, dan pelaporan yang berkala. Di sinilah setiap modal diselaras merentas Tiang.
Satu prinsip mengikat ketiga-tiga teras ini, iaitu bentuk mesti mengikut keluarga, bukan keluarga mengikut bentuk. Keluarga yang memulakan perjalanan ini dengan menyalin struktur keluarga lain sebenarnya sedang membina rumah di atas Tapak yang diukur untuk orang lain. Kenali keluarga sendiri dahulu, barulah bentuknya menyusul. Bagaimana ketiga-tiga teras ini dipilih dan disusun, kita kupas dengan lebih mendalam dalam bahagian seterusnya.
